Oyun Nedir?

Ekim 16, 2018 0 Yazar: admin

Oyun sık sık ve birçok değişik alanda kullanılabilen bir kelimedir. Bu kelime akademisyenlerin de gözünden kaçmamış ve üzerine araştırma gereği duymuşlardır. Wittgenstein felsefe alanında oyun olgusunun anlaşılabilmesinin dil oyunları kavramının incelenmesi ile mümkün olacağı görüşündedir. Varolan bütün halklar oyun oynar ve bu oyunlar birbirlerine yakın unsurları bünyelerinde barındırmaktadırlar. Yine de ‘oyun’ kelimesi anlam bakımından kavramı tam olarak ifade etmekte farklılık göstermektedir. Farklı dillerde farklı biçimlerde karşımıza çıkmaktadır. Bir dil kelimenin kavramını diğer dillerden daha iyi bir araya getirmiş olabilir. Oyun kavramı tarihsel sürece ve dillere geç girmiş bir kavramdır. Hint-Avrupa dillerinde oyunu ifade eden bir kelimeye rastlanmadığı gibi, germanik dillerde oyunu belirten farklı terimler kullanılmıştır.

Yunanca’da –inda eki, çocuk oyunlarını belirten bir son ek olarak kullanılmaktadır. Bu ek tam bağımsız, indirgenemez ve çekimsizdir. Bu ekin bağımsız, özgürlükçü ve indirgenemez özelliği oyun kavramının niteliklerini oluşturması açısından önemlidir.

Japonca da ‘asbase-kotoba’; ‘saraylı dil’ anlamına gelir ve yüksek mertebeden kişiler tarafından kullanılır. Tam kelime anlamı oyun dilidir. Bu görüşe göre üst sınıflar en küçük eylemlerinde bile oyun oynuyor sayılmaktadırlar. Günlük dilde “Tokyo’ya varıyorsunuz” cümlesinin saraylı dilde karşılığı “Tokyo’ya varışınızı oynuyorsunuz”dur (Huizinga, 2010:57). Bunun gibi sıradan bir eylemden tutunda ölüm gibi ciddi bir konudan bahsederken de “babanızın öldüğünü haber aldım” yerine “babanız bey efendinin ölümü oynadığını haber aldım” diye kullanmaktadır (Huizinga, 2010:57).

Oyun; Hindu yaratılış ilahilerinin “Tanrının oyununun (sanskritçe’de lila deniyor) bir sonucudur.”(Dursun, 2014:21). Oyun kelimesinin bir çok farklı alanda kullanılması bütün oyunlarda ortak bir unsurun, bir özün olup olmadığı sorusunu gündeme getirmiştir (Dursun, 2014:11). Wittgenstein; top oyunları, kâğıt oyunları, şans oyunları, sportif oyunlar gibi farklı alanlarda bir ortaklığın olmadığını savunur. Böyle bir benzerlik üzerine ısrar edilmesi durumunda, bu benzerlik ancak akrabaların birbirlerine benzerliği gibi olabilmektedir. Temellendirme aile benzerliği üzerine yapılmıştır şöyle ki; aile fertlerinin birbirlerine benzerliği ya da kaş şekli göz rengi gibi unsurların akrabalarda kimi bireylerde görülüp kimisinde kaybolduğu gözlemlenmiştir. Birçok farklı oyunda ortak özellikler, kimi oyunlarda devam ederken bazılarında görünmez veya tamamen yok olur. Yarışma, kaybetme, kazanma ya da sadece eğlence özellikleri gibi. Oyunların ortak noktası insan, hayvan ve bitkilerin ortak noktası gibidir. Saydıklarımın en önemli ortak noktası ruhtur. Oyun ise ruhu doyurmak içindir.

Oyunun insanlarda, hayvanlarda ve çocuklarda işlevini tanımlamak, araştırmak yararını gözlemlemek için psikolog ve fizyologlar halen çaba sarfetmektedirler. Buradaki amaç oyunun doğasının ve anlamının saptanması ve hayatımızda ki yerinin tam olarak belirlenmesidir.